Opublikowano:

Dziś wypada 82. rocznica…

Dziś wypada 82. rocznica ostatnich demokratycznych wyborów w II RP.

18 grudnia 1938 w wielu częściach Polski odbyły się ostatnie wybory samorządowe w II RP. Tego dnia głosowano m.in. w Warszawie, Łodzi, Poznaniu, Krakowie. Co ciekawe, mimo iż mieliśmy wówczas system autorytarny, w wielu przypadkach rządząca sanacja zaliczyła spektakularne klęski.

W Łodzi (wówczas drugim najludniejszym polskim mieście) zdecydowanie najwięcej mandatów uzyskała Polska Partia Socjalistyczna. Dzięki koalicji PPS z Bundem (żydowskimi socjalistami), prezydentem Łodzi został Jan Kwapiński. Tym samym Łódź stała się największym polskim miastem z prezydentem pochodzącym z opozycji.

A w Poznaniu, Endecja zdeklasowała rywali, zdobywając 52 z 72 mandatów. Zaś w Krakowie, niespodziewanie, najwięcej radnych wprowadziła PPS.

„Prorządowa” okazała się Warszawa, w której wygrała sanacja. Jednak 40 mandatów dla OZN, w 100 osobowej radzie nie wystarczyło na samodzielne rządy. Gdy w marcu 1939 r. Rada Miasta wybierała prezydenta, najwięcej głosów zdobył socjalista Tomasz Arciszewski (przyszły premier emigracyjnego rządu), za którym opowiedziało się 42 radnych, wobec 40 głosów na dotychczasowego prezydenta, sanacyjnego (komisarycznego) Stefana Starzyńskiego (od głosowania wstrzymała się Endecja). Wobec braku uzyskania bezwzględnej większości, prezydenta Warszawy miał mianować premier RP, ponownie wskazał na stanowisko Starzyńskiego.

Podział mandatów w największych miastach w których doszło do wyborów:

Warszawa: Obóz Zjednoczono-Narodowy (Sanacja) – 40, Polska Partia Socjalistyczna – 27, Bund (żydowscy socjaliści) – 17, Stronnictwo Narodowe („mainstreamowa” endecja) – 8 mandatów, Obóz Narodowo-Radykalny (występujący również jako „Narodowy Komitet Radykalnego Odżydzania Warszawy) – 5 mandatów, żydowscy mieszczanie – 3 mandaty

Łódź: PPS – 33, Stronnictwo Narodowe – 18, OZN – 11, Bund – 11, Mniejszość niemiecka – 5, Aguda (ortodoksyjni Żydzi) – 3, Syjoniści – 3

Poznań: SN – 52, OZN – 19, PPS – 1

Kraków: PPS – 24, Sanacja – 23, SN – 12, Reprezentacja Zjednoczonego Żydostwa – 8, Bund – 3, Lista Narodowo-Żydowska (syjoniści) – 1, Lista Ogólno-Żydowska (kombatanci) – 1

Bydgoszcz: OZN – 16, Stronnictwo Narodowe – 15, Stronnictwo Pracy – 10, PPS – 6, mniejszość niemiecka – 1

Toruń: Stronnictwo Narodowe – 26, OZN – 12, Stronnictwo Pracy – 5, PPS – 5

https://pl.wikipedia.org/wiki/Wybory_samorz%C4%85dowe_w_Polsce_w_latach_1938%E2%80%931939

#mzf #historia #historiapolski #polska #iirp #iirzeczpospolita #warszawa #lodz #krakow #bydgoszcz #poznan #polityka #torun #wybory #samorzady